Beyaz baston kullanan birinin telefonuna baktığını görünce şaşıranlar oluyor. Oysa beyaz baston yalnızca hiç görmeyenlerin değil, az gören pek çok kişinin de bağımsızlık aracı. 15 Ekim Dünya Beyaz Baston Günü vesilesiyle hem bastonun anlamını hem de doğru yardım etmenin yollarını kısaca anlattım.
Beyaz baston kullanan herkes hiç görmüyor mu?
Hayır. Görme engelli dediğimiz grubun önemli bir kısmı tamamen görmeyen değil, az gören bireylerden oluşuyor. Bazıları ışığı, renkleri ya da büyük nesneleri seçebiliyor; bazılarının merkezi görmesi iyi ama çevresel görmesi çok dar. Bu yüzden beyaz baston kullanan birinin telefon ekranına yakından bakması, yazı okuması ya da yürürken bir tabelayı fark etmesi kimseyi şaşırtmamalı.
Beyaz bastonun iki görevi var: Kullanan kişiye yerdeki engelleri, basamakları ve kaldırım kenarlarını hissettirmek, çevredekilere de "bu kişinin görmesi kısıtlı, dikkatli olun" mesajı vermek.
Görme engelli birine nasıl yardım edilir?
Çoğumuz iyi niyetle yardım etmek isterken farkında olmadan yanlış davranabiliyoruz. İlk kural basit: Önce sorun. "Yardım edebilir miyim?" demek, kişinin ihtiyacını ve tercihini öğrenmenin en doğru yolu. Yardım isterse kolunuzu uzatın ve kolunuza girmesine izin verin; onu itmeyin ya da çekiştirmeyin.
Yön tarif ederken "şurada, orada" yerine net ifadeler kullanın: "Sağınızda iki basamak var", "Üç adım ileride kapı açılıyor" gibi. Bastonu ya da kolu habersizce tutup çekmek kişiyi dengesiz bırakabilir. Kılavuz köpek görevdeyken onu sevmek veya dikkatini dağıtmak da güvenliği riske atar.
Görme engelli bireylerin hareket özgürlüğü büyük ölçüde çevrenin bilinçli davranmasına bağlı. Kaldırımlara park edilen araçlar, hissedilebilir yüzeylerin üzerine konan eşyalar ya da yanlış yardım girişimleri, küçük görünse de günlük hayatı ciddi şekilde zorlaştırabiliyor.
Her görme engelli bireyin ihtiyacı farklıdır; en doğru bilgi her zaman kişinin kendisinden gelir. Görmenizde ani azalma, görme alanında daralma ya da karanlık alanlar fark ederseniz vakit kaybetmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurun.