-7.png)
Optisyenin işi yalnızca raftan bir çerçeve uzatmak mı? Gözlük seçiminin görünen yüzünün arkasında reçete, ölçüm, cam seçimi, montaj ve kişiye uygun ayar gibi teknik süreçler var. Bu yazıda optisyenliğin ne olduğunu, yetki sınırlarını ve mesleğin geleceğine ilişkin düşüncelerimi anlatıyorum.
Optisyenlik nedir, ne değildir? Bir çerçeve seçiminin ötesindeki meslek
Bir optik mağazasına girdiğinizde ilk gördüğünüz şey çerçeveler olabilir. Ancak gözlüğün yüzünüze ve reçetenize uygun hazırlanması, yalnızca tasarım seçmekten daha kapsamlı bir süreçtir.
Optisyenlik, Türkiye’de 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun ile düzenlenen bir meslektir. Mesleğin değerini anlamak için hem yaptığı işi hem de yetki sınırlarını bilmek gerekir.
Optisyen günlük uygulamada ne yapar?
Göz hekiminin reçetesiyle başlayan süreçte optisyen, uygun optik gerecin hazırlanması ve kullanıcıya uyumu üzerinde çalışır.
Reçete ile ürün arasında bağlantı kurar
Reçeteyi değerlendirir; cam ve çerçeve seçeneklerini kullanım ihtiyaçlarıyla birlikte ele alır. Görünüşün yanında teknik uygunluğu da gözetir.
Kişiye uygun ölçüm ve montajı önemser
Gözlüğün hazırlanması için gereken ölçümler, camların çerçeveye yerleştirilmesi ve tamamlanmış ürünün kontrolü, mesleğin teknik yönünün parçalarıdır.
Kullanım uyumunu değerlendirir
Çerçevenin yüzünüze oturuşunu kontrol eder; uygun ayarları yapar ve kullanım-bakım konusunda bilgi verir.
Çerçeveyi beğenmek seçim sürecinin bir parçasıdır. Gözlüğün doğru hazırlanması ise mesleki bilgi ve özen gerektirir.
Optisyen ne yapamaz?
Mesleği doğru tanıtmak, sınırlarını da açıkça anlatmayı gerektirir. Optisyenin teknik bilgisi, göz hekiminin muayene ve tedavi yetkisinin yerine geçmez.
5193 sayılı Kanun’a göre optisyenler göz ve görme muayenesi veya testleri yapamaz; reçetesiz numaralı gözlük camı satamaz, veremez veya tavsiye edemez. Gözlük reçetesi düzenlemek, hastalık tanısı koymak ve tedavi planlamak optisyenin görevi değildir.
Gözlüğünüzle ilgili bir uyum sorununu optisyeninizle konuşabilirsiniz. Göz sağlığına ilişkin şikâyetleriniz ise göz hekimi tarafından değerlendirilmelidir.
Eğitimde asıl mesele: Diploma kadar uygulama
Optisyenlik eğitimini tartışırken yalnızca mezun sayısına veya programa giriş biçimine odaklanmayı yeterli bulmuyorum. Benim için asıl soru, öğrencinin mesleğe ne kadar iyi hazırlandığıdır.
Uygulama imkânı
Öğrenci ölçüm, montaj ve
ürün kontrolünü yeterince
deneyimleyebiliyor mu?
Teknik altyapı
Eğitim ortamı, anlatılan
bilgiyi uygulamaya dönüştürmeye
elverişli mi?
Saha deneyimi
Staj ve uygulamalar, gerçek
kullanıcı ihtiyaçlarını
anlamaya katkı sağlıyor mu?
Etik ve sorumluluk
Yetki sınırları ve doğru
bilgilendirme anlayışı
yeterince önemseniyor mu?
Eğitim kalitesini üniversitenin yalnızca devlet veya vakıf üniversitesi olmasına göre değerlendirmek doğru olmaz. Programın somut imkânlarına ve uygulama niteliğine bakmak daha anlamlıdır.
Mesleğin değeri yalnızca maaşla ölçülmez
Çalışma koşulları, ücretler ve istihdam olanakları meslektaşların haklı olarak önem verdiği konular. Ancak bütün sektörü tek bir ücret rakamıyla anlatmak, farklı çalışma koşullarını gözden kaçırabilir.
Benim görüşüm, mesleğin değerini güçlendirmek için teknik bilgi, uygulama becerisi ve etik sorumluluğun birlikte geliştirilmesi gerektiği. Bunun yanında nitelikli çalışma koşulları da tartışmanın parçası olmalı.
Optisyenlik ile optometri aynı şey mi?
Bu iki kavramı birbirinin yerine kullanmamak gerekir. Optometriyi Türkiye’deki optisyenlik unvanıyla eş anlamlı kabul etmek veya başka bir ülkedeki yetkileri doğrudan buraya taşımak yanıltıcı olur.
Türkiye açısından temel nokta, optisyenin mevcut mevzuattaki yetki sınırlarıdır. Optometri üzerine yapılan bir tartışma, optisyene kendiliğinden muayene veya reçete düzenleme yetkisi vermez.
Yeni bir mesleki model önerilecekse eğitim, görev tanımı, denetim ve sağlık hizmetleriyle ilişkisi birlikte ele alınmalı. Bu bir politika tartışmasıdır; mevcut uygulama yetkisiyle karıştırılmamalıdır.
Optik sektörünün geleceğinde ne önemli?
Bana göre sektörün geleceğini yalnızca daha fazla ürün satışı üzerinden konuşmak eksik kalır. Kullanıcının ihtiyacını doğru anlamak ve ürünün sınırlarını açıkça anlatmak da önemlidir.
Yeni cam tasarımları, farklı çerçeve malzemeleri ve dijital ölçüm imkânları hakkında öğrenmeye devam etmek gerekir. Ancak yenilikleri değerlendirmek, her yeni ürünü herkes için gerekli göstermek anlamına gelmemeli.
Mesleğe değer katmak, yalnızca seçenek sunmak değil; doğru seçeneği gerekçesiyle açıklayabilmektir.
Sık sorulan iki soru
Optisyen göz numaramı ölçebilir mi?
Türkiye’de optisyenlerin göz ve görme muayenesi veya testi yapma yetkisi yoktur. Gözlüğün hazırlanmasına yönelik ölçümlerle, reçete belirlemeye yönelik muayeneyi birbirinden ayırmak gerekir.
Gözlüğüm rahatsız ediyorsa önce kiminle görüşmeliyim?
Çerçeve uyumu, ayar veya montajla ilgili konuları optisyeninizle konuşabilirsiniz. Süren görme şikâyetleri ve göz sağlığı sorunları için göz hekimine başvurun.
Bilgi, hassasiyet ve sorumluluk
Optisyenlikte kullanıcıyla kurulan iletişim ve yapılan teknik iş birbirini tamamlar. İyi hizmet, ihtiyacı dinlemeyi, doğru uygulamayı ve gerektiğinde hekime başvurulmasını önermeyi birlikte gerektirir.
Mesleğin geleceğini güçlendirecek şey; nitelikli eğitim, sürekli öğrenme ve sorumlulukla yürütülen uygulamadır.
Sizce mesleğin en önemli ihtiyacı ne?
Eğitim, çalışma koşulları, uygulama imkânları veya toplumdaki meslek algısı… Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.
Mevzuat kaynağı: 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder