Hong Kong Üniversitesi Tıp Fakültesi (HKUMed) ile uluslararası göz sağlığı kuruluşu Orbis, 20 Ekim 2026'da miyopiye karşı ortak bir program başlattı. Programın dayandığı veriler çarpıcı: 50 yaş üstü yetişkinlerde yüksek miyopisi olanlarda görme bozukluğu ya da körlük, miyopisi olmayanlara göre dört kattan fazla sık görülüyor.
Program Neleri Kapsıyor?
Orbis ve HKUMed Oftalmoloji Bölümü'nün duyurduğu program, miyopiyi çocukluktan ileri yaşa kadar süren bir halk sağlığı sorunu olarak ele alıyor. İlk aşamada 5–12 yaş arasındaki 1.000 çocuğa ücretsiz kapsamlı göz muayenesi yapılacak; amaç sorunları erken yakalamak ve ailelere izlem konusunda yol göstermek. İkinci aşamada ise miyopisi bilinen 50 yaş üstü 1.000 yetişkine ücretsiz göz taraması sunulacak.
Programın üçüncü ayağı bir klinik araştırma. HKUMed, 2027'de başlayacak ve üç yıl sürecek "Çocuk Miyopi Kontrolü Çalışması"nda 5–12 yaş arasındaki çocuklarda üç yaklaşımı karşılaştıracak: yüzde 0,05'lik düşük doz atropin damlası, miyopi kontrolüne yönelik "defokus" özellikli gözlük camları ve bu ikisinin birlikte kullanımı. Çalışmanın baş araştırmacısı Dr. Helen Zhang, amacın "ailelerin çocukları için doğru yaklaşımı seçmesine yardımcı olacak daha net kanıt sağlamak" olduğunu söylüyor.
Program, iki yerel araştırmanın verilerine dayanıyor. 2025'te HKU Göz Merkezi'nde 5–12 yaş arası 501 çocuğun incelendiği çalışmada çocukların yüzde 39,7'sinde miyopi saptandı. Yetişkinlere yönelik glokom tarama projesinde ise 50 yaş üstü 4.217 kişi değerlendirildi. Bu grupta miyopi oranı yüzde 44,5, yüksek miyopi oranı yüzde 6,7 olarak bulundu.
Asıl dikkat çekici rakamlar yetişkin verisinde. Yüksek miyopisi olanların yüzde 6,3'ünde görme bozukluğu ya da körlük varken, miyopisi olmayanlarda bu oran yüzde 1,5'te kaldı. Glokom sıklığı da yüksek miyopide yüzde 13,1, miyopisi olmayanlarda yüzde 6,8 olarak ölçüldü. Genel olarak miyop kişilerde görme bozukluğu veya körlük yaklaşık iki kat daha sık görülüyordu.
Neden "Daha Kalın Gözlük" Yetmiyor?
Miyopi çoğu ailenin gözünde basit bir numara meselesi: Çocuk tahtayı göremiyor, gözlük alınıyor, numara arttıkça cam yenileniyor. HKUMed Oftalmoloji Bölüm Başkanı Prof. Christopher Leung bu yaklaşımın eksikliğini şöyle özetliyor: "Gözlükler bulanık görmeyi düzeltebilir, ancak gözün aşırı büyümesini geri çeviremez." Miyopide göz küresi normalden uzun büyür; bu uzama retina, koroid ve optik sinir üzerinde yıllar içinde mekanik bir gerilim oluşturur. Bu nedenle yüksek miyopi ileri yaşta glokom, retina dekolmanı ve miyopik makula hasarı gibi kalıcı görme kaybına yol açabilen sorunlarla ilişkilendiriliyor.
Orbis Hong Kong Direktörü Mary Lau'nun ailelere mesajı da aynı doğrultuda: "Ebeveynler miyopiyi yalnızca daha güçlü gözlük gerektiren bir durum olarak değil, aktif olarak yönetilmesi gereken bir durum olarak görmeli." Programın ailelere önerileri ise sade: Belirti beklemeden düzenli göz muayenesi, miyopi saptanırsa bir göz sağlığı profesyoneline danışmak, kanıta dayalı miyopi kontrol seçeneklerini sormak, çocukların açık havada daha fazla vakit geçirmesini sağlamak, yakın çalışmaya düzenli ara vermek ve okurken uygun mesafeyi korumak.
Hong Kong, Doğu Asya'daki miyopi salgınının en yoğun yaşandığı yerlerden biri; bu nedenle oradaki oranlar Türkiye ile birebir karşılaştırılamaz. Yine de eğilim tüm dünyada benzer: Ekran ve yakın çalışmanın arttığı, açık havada geçirilen zamanın azaldığı bir çocukluk dönemi miyopinin daha erken başlamasına ve daha yüksek numaralara ulaşmasına zemin hazırlıyor. Miyopi ne kadar erken başlarsa, yetişkinlikte yüksek miyopiye dönüşme ihtimali de o kadar artıyor. Programın yetişkin ayağı da bu yüzden önemli: Çocuklukta başlayan miyopi orta yaşta "bitmiş" bir mesele değil. Programdaki araştırmacılardan Dr. Kendrick Shih'in deyişiyle, "Miyopi belirgin uyarı işaretleri vermeden kötüleşebilir." Yüksek miyopisi olan yetişkinlerin de glokom ve retina sorunları açısından düzenli kontrolden geçmesi bu nedenle öneriliyor.
Türkiye'deki aileler için çıkarılacak ders, çocuğun gözlük numarasının her yıl artmasını olağan karşılamamak. Okul çağındaki çocukların düzenli göz muayenesinden geçmesi, numara artışının izlenmesi ve miyopi kontrolü seçeneklerinin göz hekimiyle konuşulması önemli. Hangi yöntemin hangi çocuğa uygun olduğu ise çocuğun yaşı, miyopinin düzeyi ve ilerleme hızı gibi etkenlere göre göz hekimi tarafından belirlenir.
Hong Kong verileri, miyopinin yaşlılıkta görme kaybı ve glokomla bağlantısını somut rakamlarla ortaya koyuyor. Bu da çocuklukta miyopinin ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik çabaların yalnızca bugünkü net görme için değil, onlarca yıl sonraki göz sağlığı için de önem taşıdığını gösteriyor.
Bu bir basın duyurusu ve aktarılan oranlar Hong Kong'daki belirli örneklemlerden elde edildi; Türkiye nüfusuna doğrudan uygulanamaz. Atropin ve defokus camlarını karşılaştıracak çalışma henüz başlamadı; sonuçları birkaç yıl sonra bilinecek. Çocuğunuz için hangi miyopi kontrol yönteminin uygun olduğuna yalnızca göz hekiminiz karar verebilir.