Optik nörit, yani görme sinirinin ani iltihabı için bugün kullanılan tedaviler iyileşmeyi hızlandırsa da sinir liflerinin kaybını önleyemiyor. Deneysel bir ilaç olan privosegtor, bu boşluğu doldurmaya aday "sinir koruyucu" ilaçlar arasında öne çıkıyor; ilacın faz 2 verilerine ait yeni kan biyobelirteci analizleri 22 Ekim 2026'da Toronto'daki ACTRIMS-ECTRIMS toplantısında sunulacak.
Ne Açıklandı?
İsviçreli ilaç şirketi Oculis, 20 Ekim 2026'da yaptığı duyuruda, privosegtor'un akut optik nöritteki faz 2 ACUITY çalışmasına ait yeni analizlerin, multipl skleroz (MS) alanının en büyük buluşmalarından biri olan 10. Ortak ACTRIMS-ECTRIMS Toplantısı'nda "son dakika özetleri" oturumunda sunulacağını açıkladı. Sunumu, çalışmanın baş araştırmacısı olan Paris'teki Pitié-Salpêtrière Hastanesi'nden Dr. Céline Louapre yapacak.
Yeni analizler, kanda ölçülebilen iki biyobelirtece odaklanıyor: Sinir hücrelerinin uzantılarındaki hasarı yansıtan nörofilaman hafif zinciri (NfL) ve sinir sistemindeki iltihabı yansıtan glial fibriler asidik protein (GFAP). Şirket duyurusunda sayısal sonuç paylaşılmadı; daha önce açıklanan verilerde ilacın görme işlevinde iyileşme, retina katmanlarında korunma ve kandaki nörofilaman düzeylerinde azalma ile ilişkili bulunduğu belirtiliyor.
ACUITY çalışmasının ayrıntıları 2025'te Paris'teki EURETINA kongresinde de sunulmuştu. Fransa'daki dört merkezde yürütülen çift kör çalışmaya, tek gözünde son 12 gün içinde başlamış akut optik nöriti olan 36 hasta katıldı. Hastalar standart kortizon tedavisine ek olarak ya privosegtor ya da plasebo aldı; ilaç beş gün boyunca günde bir kez damardan verildi ve hastalar altı ay izlendi. Çalışmanın birincil amacı güvenlikti ve ilaçla ilişkili ciddi bir yan etki bildirilmedi.
Etkinliğe dair ilk sinyaller ise dikkat çekiciydi. Optik koherens tomografi (OCT) ile yapılan ölçümlerde, 3. ayda retinadaki ganglion hücre katmanının incelmesi privosegtor grubunda plaseboya göre yüzde 43, sinir lifi katmanının incelmesi ise yüzde 28 daha az bulundu ve bu farklar 6. ayda da sürdü. Düşük kontrastlı görme keskinliği testinde ilaç grubu, plaseboya göre 3. ayda 18, 6. ayda 15 harf daha iyi sonuç verdi.
Optik Nöritte Neden "Sinir Koruma" Aranıyor?
Optik nörit, çoğunlukla genç yetişkinlerde, özellikle kadınlarda görülen; tek gözde birkaç gün içinde gelişen görme bulanıklığı, renklerin soluk görülmesi ve göz hareketiyle artan ağrıyla kendini gösteren bir durum. Bazı hastalarda MS'in ilk belirtisi olabiliyor; nadiren de NMO ya da MOG antikor hastalığı gibi başka iltihaplı hastalıklarla ilişkili oluyor. Bugünkü standart yaklaşımda yüksek doz kortizon, iyileşmeyi hızlandırmak için kullanılıyor; ancak uzun dönemde görmenin ne kadar geri geleceğini belirgin biçimde değiştirmediği biliniyor.
Sorunun özü şu: Atak geçtikten sonra bile retinadaki ganglion hücreleri ve bunların uzantılarından oluşan sinir lifleri kaybolmaya devam edebiliyor. Bu kayıp OCT ile ölçülebiliyor ve bazı hastalarda kalıcı kontrast duyarlılığı kaybı, soluk renk algısı gibi şikâyetlere yol açıyor. Şirket açıklamasında da vurgulandığı gibi, retina ganglion hücrelerini ve uzantılarını korumak için onaylanmış bir sinir koruyucu tedavi bulunmuyor. Privosegtor, kan-beyin ve kan-retina bariyerini geçebilen küçük moleküllü bir ilaç olarak tasarlandı; hayvan modellerinde ganglion hücrelerini koruduğu bildirildi.
İlaç, ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nden (FDA) "çığır açan tedavi", Avrupa İlaç Ajansı'ndan (EMA) da PRIME statüsü almış durumda; bu statüler onay anlamına gelmiyor, yalnızca geliştirme sürecini hızlandırmaya yönelik. Şirket, optik nörit için iki, arterit dışı iskemik optik nöropati (NAION) için bir kayıt amaçlı çalışmadan oluşan PIONEER programını yürütüyor. Bu çalışmaların sonuçları, ilacın gerçek klinik değerini belirleyecek. Kan biyobelirteçlerinin önemi de burada ortaya çıkıyor: NfL ve GFAP gibi basit bir kan testiyle ölçülebilen göstergeler, sinir hasarının ne kadar sürdüğünü ve bir tedavinin bu süreci yavaşlatıp yavaşlatmadığını daha erken göstermeye yardımcı olabilir. Bu belirteçler MS araştırmalarında giderek daha sık kullanılıyor; ancak tek başına tanı ya da tedavi kararı için yeterli değiller.
Türkiye'deki okur için pratik mesaj şu: Bir gözde birkaç gün içinde gelişen görme kaybı, göz hareketiyle artan ağrı ya da renklerin soluk görülmesi acil değerlendirme gerektirir. Bu belirtiler optik nöritin yanı sıra başka ciddi göz ve beyin sorunlarına da işaret edebilir. Erken tanı, hem altta yatan hastalığın belirlenmesi hem de uygun tedavinin planlanması için önemlidir.
Optik nöritte bugünkü tedaviler iltihabı baskılıyor ama sinir hücresi kaybını durduramıyor. Privosegtor gibi sinir koruyucu ilaçlar başarılı olursa, yalnızca optik nörit değil, MS ve iskemik optik nöropati gibi görme sinirini etkileyen başka hastalıklar için de yeni bir tedavi sınıfının kapısı aralanabilir.
Privosegtor deneysel bir ilaçtır ve hiçbir ülkede onaylı değildir. ACUITY yalnızca 36 hastalık küçük bir faz 2 çalışmasıdır ve birincil amacı güvenliktir; etkinlik bulguları daha büyük çalışmalarla doğrulanmalıdır. Yeni biyobelirteç sonuçları henüz sunulmadı. Ani görme kaybı veya göz ağrısı yaşarsanız vakit kaybetmeden göz hekimine başvurun.
Kaynak: Oculis – ACUITY biyobelirteç analizleri ACTRIMS-ECTRIMS duyurusu · EuroTimes – Privosegtor Shows Promise for AON