Astigmatı olan pek çok kişi, en çok gece fark ediyor: Araba farları yıldız gibi saçılıyor, sokak lambalarının etrafında ışık çizgileri beliriyor. Bu kısa videoda astigmatlı bir gözün gördüğü görüntüyü canlandırdım; yazıda da ışıkların neden böyle dağıldığına sakin sakin bakalım.
Astigmatta ışıklar neden dağılır?
Sağlıklı bir gözde ışık, retinanın üzerinde tek bir noktada toplanır. Astigmatta ise korneanın ya da göz merceğinin eğriliği her yönde aynı değildir; bir yönde daha dik, diğer yönde daha yassıdır. Bu yüzden ışık farklı yönlerde farklı miktarda kırılır ve tek bir nokta yerine birbirine yakın birkaç noktaya ya da kısa bir çizgiye yayılır.
Gündüz bu fark çoğu zaman küçük bir bulanıklık ya da harflerin yanında silik bir gölge olarak hissedilir. Ama karanlıkta tek, parlak bir ışık kaynağına baktığınızda bu yayılma çok daha belirgin olur: Far, bir nokta yerine ışınlar, halkalar ya da uzamış bir leke gibi görünür.
Gece neden daha kötü görürüz?
Karanlıkta göz bebeği büyür. Göz bebeği genişleyince ışık, korneanın daha geniş bir bölümünden geçer ve astigmatın etkisi daha çok hissedilir. Bunun üstüne parlak farlarla karanlık zemin arasındaki keskin kontrast eklenince, gündüz neredeyse fark etmediğiniz bir astigmat gece direksiyonda rahatsız edici hâle gelebilir.
Yaygın bir yanılgı, "gece ışıkları dağınık görüyorsam gözüm bozuluyordur" düşüncesidir. Çoğu zaman sebep, zaten var olan ama gündüz pek hissedilmeyen bir kırma kusurudur. Yine de ışık dağılması yalnızca astigmata özgü değildir; kuru göz, kirli ya da çizik gözlük camları ve bazı göz hastalıkları da benzer şikâyetlere yol açabilir. Hangisi olduğunu ancak bir göz muayenesi ortaya koyar.
Astigmat yaygın bir kırma kusurudur ve çoğu zaman uygun bir gözlük ya da kontakt lensle düzeltilebilir. Gece araç kullanırken ışıkların dağılması, göz yorgunluğu veya baş ağrısı yaşıyorsanız ve son göz muayenenizin üzerinden zaman geçtiyse, kontrol yaptırmak hem konforunuz hem de yol güvenliğiniz için iyi bir adımdır. Astigmatın temelini merak ediyorsanız Astigmat Nedir? Astigmat Hastalık mı? yazısına da göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis ya da tedavi önerisi değildir. Işık dağılmasına ani görme kaybı, göz ağrısı, kızarıklık veya ışık çevresinde renkli halkalar eşlik ediyorsa beklemeden bir göz hekimine başvurun. Gözlük numaranızın belirlenmesi göz muayenesiyle yapılır.