Çağatay Gülümser Reçeteni Oku

Göz ağrısına ne iyi gelir? Gözün arkasındaki ağrı neden olur?

Göz ağrısı; gözün yüzeyinde batma şeklinde de, gözün arkasında derin ve zonklayıcı bir baskı olarak da hissedilebilir ve bu iki ağrının anlamı çoğu zaman birbirinden çok farklıdır. Bu rehberde göz ağrısının en sık sebeplerini (ekran, kuru göz, yanlış gözlük, sinüzit, migren), batma ile derin ağrıyı nasıl ayırt edebileceğinizi ve hangi tablonun acil olduğunu anlatıyorum.

Göz ağrısı illüstrasyonu: gözün arkasından yayılan ağrı dalgaları, sinüs ve baş bölgesi vurgulu stilize profil

Göz ağrısı neden olur? Önce ağrının "adresini" bulalım

"Gözüm ağrıyor" cümlesi, mağazada en sık duyduğum ama en az bilgi veren cümlelerden biriydi. Çünkü göz ağrısı tek bir şey değil. Gözün ön yüzeyindeki bir çizik de, gözün içindeki basınç artışı da, alnınızdaki sinüslerin iltihabı da, hatta migren atağı da "gözde ağrı" olarak hissedilebilir.

Peki bu ne demek? Göz, beyne çok yakın, sinir ağı çok yoğun bir organ. Gözün çevresindeki dokulardan gelen ağrı sinyalleri beyinde çoğu zaman "göz" olarak etiketlenir. Tıpkı bir binada yangın alarmının çalması gibi: Alarm koridorda öter ama duman başka bir odadan gelebilir.

Bu yüzden göz ağrısını anlamanın ilk adımı, ağrının karakterine bakmaktır. NHS de ağrının gözün içinde, arkasında ya da çevresinde hissedilebileceğini ve çoğu zaman ciddi olmadığını, ama bazen acil yardım gerektirebileceğini vurguluyor.

Batma mı, derin ağrı mı? İki farklı göz ağrısı türü

Yüzeysel ağrı: Batma, yanma, kum hissi

Göz yüzeyinden kaynaklanan ağrı genellikle "batıyor", "kum kaçmış gibi", "yanıyor" diye tarif edilir. Göz kırpınca artar, sulanma eşlik eder. Göz kuruluğu, gözde yabancı cisim, kornea çiziği, konjonktivit ve kontakt lens sorunları bu gruba girer.

Derin ağrı: Zonklama, baskı, "gözün arkasında" ağrı

Gözün içinden ya da arkasından geliyormuş gibi hissedilen ağrı ise başka bir hikâyedir. "Gözüm dışarı fırlayacak gibi", "gözümün arkasına bir şey bastırıyor" gibi tarifler duyulur. Bu tür ağrının sebepleri arasında migren ve diğer baş ağrıları, sinüzit, göz içi iltihaplar (üveit), göz sinirinin iltihabı ve göz içi basıncın aniden yükselmesi (akut açı kapanması glokomu) yer alır.

Bu ayrım size teşhis koydurmaz; ama doktora ne anlatacağınızı netleştirir ve hangi durumun beklemeyeceğini anlamanıza yardımcı olur.

Gözün arkasındaki ağrı ne anlama gelir?

Migren ve gerilim tipi baş ağrısı

Migren genellikle başın bir tarafında, zonklayıcı bir ağrıdır ve sıklıkla göz çevresine ya da arkasına vurur. Işığa ve sese hassasiyet, bulantı eşlik edebilir. Bazı kişilerde ağrıdan önce zikzak çizgiler, parıltılar gibi görsel belirtiler (aura) görülür. Gerilim tipi baş ağrısı ise daha çok alında ve şakaklarda bant gibi bir sıkışma hissidir.

Sinüzit

Alın, burun kökü ve elmacık kemiklerinin arkasındaki sinüsler iltihaplanınca ağrı göz çevresinde ve gözün arkasında hissedilebilir. NHS, sinüzitte yanaklar, gözler ve alın çevresinde ağrı, şişlik ve hassasiyet olabileceğini belirtiyor. Öne eğilince artan ağrı, burun tıkanıklığı ve akıntı sinüzite eşlik eden tipik bulgulardır.

Göz sinirinin iltihabı

Göz hareket ettirildiğinde artan ağrıyla birlikte görme kaybı ya da renklerin soluk görülmesi, göz sinirini ilgilendiren bir sorunun işareti olabilir. Bu tablo mutlaka hızlı değerlendirme gerektirir.

Akut glokom krizi

En çok bilinmesi gereken tablo bu. Göz içindeki sıvının drenaj kanalı aniden tıkanırsa göz içi basınç hızla yükselir. Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO), bu atağın belirtilerini şöyle sıralıyor: ani bulanık görme, gözde ya da alında şiddetli ağrı, baş ağrısı, bulantı ve kusma, ışıkların çevresinde gökkuşağı renkli halkalar ve kızarık göz. AAO bu durumu gerçek bir göz acili olarak tanımlıyor; tedavi edilmezse körlükle sonuçlanabilir.

Akut glokom belirtilerini daha ayrıntılı anlattığımız akut glokom belirtileri yazısını da okumanızı öneririm. Özetle: Göz ağrısı + bulantı + ani bulanık görme üçlüsü, "yarın bakarız" denecek bir durum değildir.

Gündelik göz ağrısı sebepleri: Ekran, kuru göz, yanlış gözlük

Ekran başında uzun saatler

Ekrana bakarken göz kırpma sayımız düşer, odaklanma kasları saatlerce aynı mesafede kasılı kalır. Sonuç: gün sonunda göz çevresinde yorgunluk, ağırlık ve hafif ağrı. Bu ağrı genellikle dinlenince geçer.

Göz kuruluğu

Kuru göz yüzeysel batma ve yanma yapar; bazen de gün sonunda gözün "ağırlaşması" şeklinde hissedilir. Klimalı ortamlar, rüzgâr ve ekran kullanımı tabloyu kötüleştirir.

Yanlış ya da eskimiş gözlük

Mağazada en sık gördüğüm senaryolardan biri buydu: Gözlüğünü yıllardır yenilememiş biri, akşamları gözünün arkasında ve alnında ağrı olduğundan yakınırdı. Yeni muayene sonrası numarası değişmiş çıkardı. Düzeltilmemiş bir kırma kusuru, astigmat ya da yaşa bağlı yakın görme zorluğu, göz kaslarını sürekli fazla çalıştırır. Gözlüğün montajı da önemlidir: Cam merkezleri gözbebeklerinize göre doğru hizalanmamışsa, numara doğru olsa bile göz zorlanabilir. Reçetenizdeki değerleri anlamak için gözlük reçeteni oku aracımızı kullanabilirsiniz.

Kontakt lens sorunları

Lensle uyumak, lensi önerilen süreden uzun kullanmak ya da hijyene dikkat etmemek, kornea enfeksiyonlarına zemin hazırlar. Lens kullanırken başlayan ağrı, kızarıklık ve bulanık görme ihmal edilmemelidir.

Göz ağrısına ne iyi gelir? Evde yapabilecekleriniz

Tekrar hatırlatayım: Bu öneriler, uyarı işareti olmayan, hafif ve gündelik sebeplere bağlı ağrılar içindir.

  • 20-20-20 kuralı: Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakın.
  • Ekran düzeni: Ekranı bir kol boyu uzağa ve göz hizasının biraz altına alın; parlaklığı ortam ışığına uydurun.
  • Bilinçli göz kırpma: Odaklandığınızda göz kırpmayı unutursunuz; arada birkaç kez yavaşça ve tam kapatarak kırpın.
  • Uyku ve su: Uykusuzluk ve susuzluk hem baş hem göz ağrısını artırır.
  • Gözünüzü ovuşturmayın: Yüzeyde bir sorun varsa ovuşturmak onu büyütebilir.
  • Gözlük kontrolü: Son göz muayenenizin üzerinden uzun zaman geçtiyse ve ağrılar akşamları artıyorsa muayene zamanınız gelmiş olabilir.

Ağrı kesici kullanımı konusunda kendi başınıza karar vermeyin; özellikle sık baş ve göz ağrısı çekiyorsanız sık ağrı kesici kullanımı da başlı başına baş ağrısına yol açabiliyor. Bu konuyu hekiminizle konuşun.

Göz ağrısı ne zaman acildir?

NHS'in eye pain sayfası, bazı durumlarda doğrudan acile başvurulmasını öneriyor. Bunları kendi cümlelerimle özetliyorum:

  • Belirtiler aniden başladıysa
  • Ağrı sizi geceleri uyutmuyorsa
  • Kontakt lens kullanıyorsanız ve ağrıyla birlikte görme kaybı varsa
  • Kızarık göz, şiddetli baş ağrısı ve bulantı bir aradaysa
  • Son birkaç hafta içinde göz ameliyatı ya da tedavisi olduysanız ve şiddetli ağrı veya görme kaybı başladıysa
  • Görme kaybı varsa, gözünüze bir darbe aldıysanız ya da gözünüze bir şey battıysa

Böyle bir durumda kendiniz araç kullanarak acile gitmeyin; birinden sizi götürmesini isteyin.

Göz ağrısı için muayeneye giderken hazırlanacak notlar

Göz ağrısının sebebini bulmak için hekiminizin en çok ihtiyaç duyduğu şey sizin anlatacaklarınızdır. Muayene birkaç dakika sürer ve heyecanla çoğu ayrıntı unutulur. Bu yüzden şu soruların cevabını önceden bir kenara yazmanızı öneririm:

  1. Yer: Ağrı gözün yüzeyinde mi, içinde mi, arkasında mı, yoksa alın ve şakakta mı?
  2. Karakter: Batma mı, yanma mı, zonklama mı, baskı mı?
  3. Zaman: Ne zaman başladı? Aniden mi geldi, yavaş yavaş mı? Günün belli saatinde mi artıyor?
  4. Tetikleyici: Ekran, okuma, öne eğilme, göz hareketi ya da ışık ağrıyı artırıyor mu?
  5. Eşlik edenler: Bulanık görme, ışık çevresinde halka, kızarıklık, akıntı, bulantı, burun tıkanıklığı var mı?
  6. Geçmiş: Gözlük ya da lens kullanıyor musunuz, son muayeneniz ne zamandı, ailede glokom var mı, düzenli kullandığınız ilaçlar neler?

Bu liste özellikle "her gün akşam olunca başlıyor" tarzı belirsiz ağrılarda çok işe yarar. Mağazada da gözlüğünü kontrol ettirmeye gelen kişilere aynı soruları sorardık; çoğu zaman cevaplar, sorunun gözlükte mi yoksa başka bir yerde mi olduğuna dair ilk ipucunu verirdi. Unutmayın, gözlüğünüzün kontrolü muayenenin yerini tutmaz; ağrının sebebini ancak göz hekimi muayenesi ortaya koyabilir.

Neden önemli?
Göz ağrısının çoğu ekran, kuru göz ya da eskimiş gözlük gibi kolay yönetilebilen sebeplerden kaynaklanır; ama küçük bir kısmı, saatler içinde görme kaybına yol açabilecek acil durumların habercisidir. Batma ile derin ağrıyı ayırt edebilmek ve acil işaretleri tanımak, gereksiz paniği de tehlikeli gecikmeyi de önler.

Sık sorulan sorular

Gözün arkasındaki ağrı neyin belirtisi?

Gözün arkasında hissedilen ağrı en sık migren, gerilim tipi baş ağrısı ve sinüzitle ilişkilidir. Daha nadiren göz içi iltihap, göz sinirinin iltihabı ya da göz içi basıncın aniden yükselmesi gibi ciddi durumlardan kaynaklanabilir. Görme değişikliği, bulantı ya da göz hareketiyle artan ağrı varsa hızla muayene olunmalıdır.

Göz ağrısı göz tansiyonu belirtisi mi?

En sık görülen göz tansiyonu türü (açık açılı glokom) genellikle ağrı yapmaz ve sinsice ilerler. Ağrı yapan tür, göz içi basıncın aniden yükseldiği akut açı kapanması glokomudur; şiddetli ağrı, kızarıklık, bulanık görme, ışık çevresinde halkalar ve bulantı ile seyreder ve acil tedavi gerektirir.

Göz ağrısı sinüzitten olur mu?

Olabilir. Sinüslerin iltihabı göz çevresinde, burun kökünde ve alında ağrı, baskı ve hassasiyet yapabilir; öne eğilince artması tipiktir. Ancak sinüzit tanısı ve tedavisi hekim tarafından konulmalıdır.

Yanlış gözlük göz ağrısı yapar mı?

Evet. Numarası değişmiş, eskimiş ya da yanlış monte edilmiş bir gözlük göz kaslarını zorlayarak gün sonunda göz çevresinde ve alında ağrıya yol açabilir. Gözlükle ilgili şikâyetlerde göz muayenesi ve gözlüğün optisyen tarafından kontrol edilmesi gerekir.

Ekrana bakınca gözüm ağrıyor, bu normal mi?

Uzun süre ekrana bakmak göz kırpma sayısını azalttığı ve odaklanma kaslarını yorduğu için gün sonunda göz çevresinde ağrı ve yorgunluk yapabilir. Düzenli molalar ve ekran düzeniyle genellikle azalır. Dinlenmeyle geçmeyen ya da giderek artan ağrıda göz muayenesi gerekir.

Göz ağrısı ve bulantı birlikte olursa ne yapmalıyım?

Göz ağrısı, bulantı, kızarıklık ve ani bulanık görme bir arada ise bu akut glokom krizi gibi acil bir durumun belirtisi olabilir. Vakit kaybetmeden göz acil servisine ya da en yakın acil servise başvurun.

Ne zaman göz hekimine gitmelisiniz?
Ani başlayan şiddetli göz ağrısı; ağrıyla birlikte bulantı, kusma, kızarıklık, ışıkların etrafında halkalar ya da ani bulanık görme; göz hareketiyle artan ağrı ve renk görmede değişiklik; kontakt lens kullanırken ağrıyla birlikte görme kaybı; göze darbe, kimyasal temas ya da yabancı cisim batması acil durumdur, beklemeden acil servise başvurun. Birkaç gün içinde geçmeyen her türlü göz ağrısı için de göz hekimine gidin. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz.
Bu video ilgini çekebilir:Göz yorgunluğu nasıl giderilir? 5 yöntem

Kaynaklar: NHS – Eye pain · AAO – Understanding Glaucoma: Symptoms, Causes, Diagnosis, Treatment · NHS – Sinusitis (sinus infection) · NHS – Migraine